Ël vascapon

a.m. [Albina Malerba?] dal Vënner ëd La Stampa dël
24 d’avril dël 2009
 
Quand as dis che ij poeta a san vardé pì anans, e a
san conservé lòn che ant ël trafen ëd tuti ij di a va rabel, a smija ch'as fassa
'd cirli-mirli-fërte, anvece a-i é quaicòsa 'd profond.Tant për contene
un-a, ij piemontèis ch'a leso an piemontèis a l'han amparà da Tavo Burat (poeta
Brandé, bielèis, tra ij pì avosà 'd nòst temp), na paròla ch'a smijrìa na
mascarìa: Vascapon. E 'n pòch coma mascarìa a l'avìa proponula n'àutr poeta
Barba Tòni Bodrìe ant la poesìa Val d'Inghildon: «…'n mascon (vascapon) va pr'ij
valon».Burat ant la poesia «Hamelin», an na dàa na spiegassion ciàira: «
...Tornàa a rivée ai rampar/ a l'era ‘l di dla nòsta arvangia;/ pì nen bërgé, pì
nen viton/ lassàa al ciabòt ël vascapon/...», e ant la tradussion a sapiega
«vascapon», mantello di fieno, di erba vascapin-a (Carex), ch'a dovravo ancor ij
pastor bielèis për riparesse da la pieuva.Na paròla poesìa bon-a a contene
na pagina 'd costum e 'd vita, dë stòria dl'umanità.La paròla a l’é sautà da
la poesia a le crònache quand che a l’é stàit trovà «Otzi», la mumia restituìa
dai giassé 'd Similaun ant ël Sud Tiròlo, ch'a vestìa, a l'han dit jë studios,
na «mantella di fieno», donca a l’é stàita motobin anteressant scheuvre che cost
mantel d'erba, 'd fengh, a l’é conservasse fin-a al sécol XX ant le montagne
bielèise.Tavo Burat, Jaco Calleri e Gioanin Ross a l'avìo 'ncor vistlo e
sùbit capì l'importansa 'd ten-e viva costa manera 'd riparesse dal frèid e da
la pieuva, e a l'avìo ricostruì con la midema erba la mantlin-a për nen ch'a
dësparèissa «ël model».Col «vascapon», goernà da l'Associassion ël Sol
dj'Alp ëd Biela, adess as peu] vëdse ant na giojera dla mostra che ël Museo
Regionale di Scienze Naturali, a Turin, an via Giolitti, a dedica a la «Sumia
patanùa», «La scimmia nuda. Storia naturale dell'umanità», soagnà an
colaborassion con ël Museo di Anatomia Umana dell'Università di Torino, ant ël
bissentenari dla nassita 'd Darwin, ch'a restrà duverta fin-a a gené 2010
(anformassion: 800.329.329; internet.mrsn@regione.piemonte.it). 

 
 
 
 


Ch'a lassa sò coment ambelessì

CAPTCHA
Sòn an fa capì s'i l'oma dadnans na màchina 'd cole ch'a cario rumenta 'd reclam ò na përson-a për da bon.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.