017 - Dij Rè 'd Giòrges

Ant la Giòrgia[1] a-i é 'n rè ch'as ciama sempe Dàvid Melich[2], visadì an fransèis[3] "Rè Dàvid". E ai temp ëd na vira a tùit ij rè ch'a-i nassìo ant cola provinsa a-j ëvnisìa na marca 'me d'òja[4] ant sla spala drita.

A son bela gent e bon a fé guèra e bon arcé. A son dij cristian, a l'han la religion dij grech e 'cò ij cavej as jë ten-o curt a la manera dij grech. E costa a l'é la provinsa che Lissànder ël Grand[5] a l'é pa stàit bon a passé, quand a l'é virasse për andé a ponent, përchè da 'nt na banda a-i é 'l mar e da 'nt l'àutra le montagne.

E për ij brich la stra a l'é strèita parèj ch'as peul nen cavalché, e sta streitura a la dura pì che quatr leghe, visadì dodes mija, e parèj a-i në j'é 'sé 'd nen vàire òmo për sëreje la stra a tut ël mond. A l'é për lolì che Lissànder a l'ha nen fajla a passé.

E 'mbelessì Lissànder a l'ha fàit tiré sù na tor con un gran fòrt, përchè coj-lì a podèisso pa passé për riveje a còl, e a la diso la "Pòrta dël Fèr". E cost-sì a l'é 'l pòst dont a dis ël lìber ëd Lissànder, ch'a dis ch'a l'ha sërà ij tàrter antrames ai brich. Mach che coj-là a-i ero pa dij tàrter, ma dl'àutra gent ch'a disìo Cuman e ëdcò dj'àutre sòrt, che 'd tàrter antlora a-i në j'era pa.

A l'han ëd sità e 'd castej e a fan dla gran seda, a fan vàire drap ëd seda e d'òr, ij pì bej dël mond, e a l'han dij falch, ij pì bej e ij pì bon dël mond, e a l'han bondosità ëd tut lòn ch'a-i va për vive. La provinsa a l'é tuta pijn-a 'd gran montagne e iv diso fin-a che ij tàrter a l'han pa fajla a pijesse la sgnorìa 'd tuta la region.

E ambelessì a-i é l'Abassìa 'd San Lionard, andoa ch'a-i ven na maravija parèj: dad'nans a l'Abassìa a-i ven un lach da 'nt la montagna, andoa ch'a-i é mai gnun pèss, gavà 'l temp ëd Quarèsima. E 'l pèss as anandia ël prim dì 'd Quarèsima e a dura fin-a al Saba Sant, e a-i në ven un përfond. E passa-ie pen-a 'n dì as në treuva pa pì un, për miraco, fin-a a la Quarèsima ch'a-i ven.

E che i sapie che 'l mar dont i l'hai contave a lo diso mar ëd Geluchelan, e a l'ha 'n gir ëd setsent mija, e a l'é lontan da minca àutr mar dodes giornà. Ant ës mar d'Abacu a-i intro l'Erdil, ël Geichon, ël Cur, l'Araz e vàire dj'àutre dòire motobin grande.

E a l'é pa vàire che dij mërcandin ëd Genoa a nàvigo për ës mar-sì. Dadlà a-i ven la seda ch'a diso "ghele". Ant sa provinsa-lì a-i è na bela sità ch'a diso Tiflis, dont ant j'anviron a-i son vàire castej e borgh, e ant la sità a-i ëstan dij cristian, dj'armen, ëd giorgian e chèich ebréo e sarasin, ma pa vàire.

I l'oma contà dij confin dl'Armenia che a son a tramontan-a, tòst i diroma dij confin che a stan a mesdì e a orient.

[1] La Geòrgia dël dì d'ancheuj a la resta arvirà anvers al Mar Nèir, nopà che antlora, a sente March, e l'era arvirà anvers al Caspi, a truch e branca ant sla tera dl'Azerbajzhan dël dì d'ancheuj.

[2] Malich a l'era pro 'me che ij mussulman a disìo sò sgnor, donca a veul dì "Re David".

[3] Sòn tnisend dë ment che 'l test original a l'era stàit ëscrivù da monsù Rùstich ën lenga d'òil, la lenga dij Franch dël setentrion. A l'é pro a coj temp-là che ij catòlich a massavo j'ocitan e as fasìa òbligh religios a tùit dë pijesse varda dë parlé e manch che mai ëscrive ant la lenga d'òch.

[4] L'òja a doe teste a l'era 'l simbol dl'imperi bisantin, che a l'avìa sempe tnusse la Geòrgia. Droca-ie Bisansio ël simbol a l'é peuj passaje a la Russia ortodòssa, ai temp d'Ivan III. A peul esse che ste conte dzora ai vej rè 'd Geòrgia a vorèisso dì che ij giorgian as sentivo grech 'cò lor, ò pura che d'nans d'esse andipendent (ò sota aj tàrter) a l'ero sota a l'imperator ëd Bisansio.

[5] Dël medioev (cristian e nen) as costumava dë conté la rava e la fava 'd Lissànder, ma 'l pì dle vire con dij gran svarion ëd fantasìa, basà ansima ai travaj dël Fàuss Calìstene, ch'a l'avìa scrivù na stòria motobin romanzòira 'd Lissànder, stòria ch'a l'era motobin conossùa ëdcò ant l'alvant mussulman.